از جذب ۶۰۰ میلیارد تومان برای توسعه زیرساختهای سلامت تا هوشمندسازی خدمات دانشجویی؛ روایت تجربههای نوآورانه دانشگاه علوم پزشکی ایلام
امتیاز:
دانشگاه علوم پزشکی ایلام در سال جاری با عبور از الگوهای سنتی مدیریت منابع و ارائه خدمات، مجموعهای از تجربههای نوآورانه را در حوزههای توسعه زیرساختهای سلامت، تابآوری آموزشی و خدمات فرهنگی و دانشجویی به اجرا گذاشته است؛ تجربههایی که از مشارکت در احداث ۲۹ پروژه بهداشتی و درمانی با زیربنای حدود ۶ هزار مترمربع و سرمایهگذاری تقریبی ۶۰۰ میلیارد تومان تا افزایش ظرفیت اسکان دانشجویان بینالملل بدون احداث خوابگاه جدید و کاهش ۷۰ درصدی زمان انتظار دانشجویان برای دریافت غذا را شامل میشود.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، محدودیت منابع مالی و زیرساختی، فرسودگی بخشی از مراکز بهداشتی و درمانی، افزایش نیازهای آموزشی و دانشجویی و ضرورت ارائه خدمات سریعتر و باکیفیتتر، دانشگاه را به سمت استفاده از ظرفیتهای مغفول استانی، مشارکت بینبخشی، بخش خصوصی و فناوریهای نوین سوق داده است؛ رویکردی که حاصل آن شکلگیری مجموعهای از تجربههای قابل تکرار در مدیریت دانشگاهی است.
تغییر معادله تأمین منابع؛ ۲۹ پروژه سلامت با مدل مشارکتی
یکی از مهمترین تجربیات دانشگاه علوم پزشکی ایلام در حوزه توسعه مدیریت و منابع، تغییر رویکرد از اتکای صرف به اعتبارات وزارت بهداشت و حرکت به سمت تأمین مالی مشارکتی پروژههای عمرانی است.
در این مدل، دانشگاه با شناسایی نیازهای زیرساختی مناطق مختلف استان و اولویتبندی پروژهها بر اساس میزان محرومیت، قدمت و فرسودگی مراکز، نبود ساختمان مناسب، فاصله از مراکز درمانی و جمعیت تحت پوشش، فرآیند اخذ مجوز احداث ۲۹ پروژه بهداشتی و درمانی را دنبال کرد.
این پروژهها در مجموع حدود ۶ هزار مترمربع زیربنا دارند و ارزش سرمایهگذاری آنها حدود ۶۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.
نقطه تمایز این تجربه، تغییر مدل تأمین اعتبار بود؛ به گونهای که به جای تأمین ۱۰۰ درصدی اعتبار از منابع وزارت بهداشت، سهم اعتبارات استانی نیز وارد فرآیند شد و مدل ۵۰ درصد اعتبارات استانی و ۵۰ درصد اعتبارات وزارت بهداشت برای پیشبرد پروژهها شکل گرفت.
برای تحقق این مدل، جلسات و رایزنیهای فشردهای با فرمانداران شهرستانها انجام شد و پس از حدود سه ماه پیگیری مستمر، زمینه همراهی ۱۲ فرماندار استان برای مشارکت در تأمین منابع فراهم شد.
حاصل این رایزنیها، جذب بیش از ۳۰ میلیارد تومان اعتبار از محل کمیتههای برنامهریزی شهرستانها برای دانشگاه علوم پزشکی ایلام بود؛ ظرفیتی که پیش از این کمتر مورد استفاده قرار گرفته بود و اکنون به یکی از مسیرهای تأمین منابع توسعه زیرساختهای سلامت تبدیل شده است.
در کنار تأمین منابع، اخذ مجوزهای زیستمحیطی و پدافند غیرعامل، تهیه UTM پیشنهادی و بررسی شرایط اجرای پروژهها نیز انجام شد و در مواردی که موانعی در مسیر اجرای طرحها ایجاد شد، از ظرفیت معتمدان و افراد اثرگذار محلی برای رفع چالشها استفاده شد.
این تجربه، نمونهای از تغییر نگاه از «انتظار برای اعتبار» به «خلق ظرفیت برای جذب اعتبار» است؛ رویکردی که میتواند در صورت تداوم، مسیر توسعه زیرساختهای سلامت استان را شتاب ببخشد.
آموزش در بحران متوقف نشد؛ تابآوری آموزشی به جای تعطیلی
در حوزه آموزش نیز دانشگاه علوم پزشکی ایلام تجربهای متفاوت را دنبال کرد؛ تجربهای با این رویکرد که بحران نباید به معنای توقف آموزش علوم پزشکی باشد.
در شرایط بحرانی، احتمال اختلال همزمان در کلاسهای نظری، آموزشهای عملی و بالینی، امتحانات و سایر فعالیتهای آموزشی وجود دارد؛ اما آموزش علوم پزشکی به دلیل وابستگی جدی به آموزش بالینی و مهارتمحور، امکان تعطیلی کامل ندارد.
بر همین اساس، معاونت آموزشی دانشگاه با طراحی الگوی آموزش انعطافپذیر و تداوم آموزش در شرایط بحران، آموزشها را بر اساس ماهیت آنها تفکیک کرد.
آموزشهای قابل انتقال به فضای مجازی و آموزش ترکیبی از یک سو و آموزشهای عملی و بالینی غیرقابل جایگزین از سوی دیگر، به صورت جداگانه مدیریت شدند.
انعطاف در تقویم آموزشی، حفظ فرآیند ارزشیابی، ارتباط مستمر با دانشجویان و دانشکدهها و تصمیمگیری مشارکتی از دیگر محورهای این تجربه بود.
مهمترین درس این تجربه آن بود که آموزش پزشکی را نمیتوان یکپارچه تعطیل کرد؛ بلکه باید برای هر بخش از آموزش، متناسب با ماهیت آن راهکار طراحی کرد.
حرکت به سمت عدالت در پرداخت؛ کارانه با شاخصهای شفافتر
یکی دیگر از تجربیات دانشگاه، بازنگری در فرآیند تخصیص کارانه و تلاش برای نزدیکتر کردن پرداختها به میزان واقعی فعالیت و مسئولیت افراد است.
محدودیت منابع، پایین بودن سرانه کارانه، شرایط اقتصادی و تفاوت قابل توجه در حجم و نوع فعالیت واحدها، ضرورت بازنگری در شیوه تخصیص را افزایش داده بود.
در همین راستا، موضوع در شورای معاونین پردیس و شورای مدیران معاونت آموزشی مطرح و دیدگاههای دانشکدهها و واحدهای مرتبط دریافت شد. در ادامه نیز کارگروه تخصصی تخصیص کارانه تشکیل شد تا شاخصهای شفاف، قابل اندازهگیری و متناسب با ماهیت فعالیت واحدها بررسی و تدوین شود.
هدف اصلی این فرآیند، حرکت به سمت نظامی شفاف، عملکردمحور، قابل دفاع و عادلانهتر در تخصیص منابع محدود است؛ به گونهای که میان عملکرد، میزان فعالیت، مسئولیت و میزان دریافتی ارتباط منطقیتری ایجاد شود.
افزایش ۵۰ درصدی ظرفیت اسکان دانشجویان بینالملل بدون ساخت خوابگاه
در حوزه فرهنگی و دانشجویی نیز دانشگاه علوم پزشکی ایلام برای پاسخ به افزایش جمعیت دانشجویان بینالملل، به جای انتظار برای احداث خوابگاه جدید، سراغ ظرفیت موجود بخش خصوصی رفت.
در این مدل، پس از انتشار فراخوان، چهار پانسیون متقاضی مورد ارزیابی قرار گرفتند و سه مجموعه پس از بررسی وضعیت فیزیکی، ایمنی، بهداشت، امکانات رفاهی و ظرفیت، واجد شرایط شناخته شدند.
در نهایت با انعقاد قرارداد یکساله، ظرفیت اسکان حدود ۲۰۰ نفر فراهم شد و حدود ۱۸۰ دانشجوی بینالملل در پانسیونهای طرف قرارداد اسکان یافتند.
این اقدام موجب افزایش حدود ۵۰ درصدی ظرفیت اسکان دانشجویان بینالملل بدون احداث خوابگاه جدید شد؛ در حالی که هزینه سرمایهای احداث و تجهیز خوابگاه جدید نیز به دانشگاه تحمیل نشد.
از سوی دیگر، با اختصاص ۱۵ درصد از درآمد اسکان به دانشگاه، این مدل علاوه بر حل بخشی از مشکل ظرفیت، زمینه ایجاد درآمد اختصاصی را نیز فراهم کرد.
نظارت ماهانه دانشگاه بر وضعیت پانسیونها نیز ادامه یافت تا واگذاری خدمات به بخش خصوصی، به معنای واگذاری مسئولیت نظارت بر کیفیت و حقوق دانشجویان نباشد.
پایان صفهای طولانی غذا با تشخیص چهره
یکی دیگر از اقدامات شاخص دانشگاه علوم پزشکی ایلام در حوزه خدمات دانشجویی، هوشمندسازی فرآیند توزیع غذا با استفاده از فناوری تشخیص چهره است.
در این طرح، سلفسرویسهای مرکزی و خوابگاهی به کیوسکهای خودکار تشخیص چهره مجهز شدند و تجهیزات به صورت مستقیم و بلادرنگ به سامانه اتوماسیون تغذیه متصل شدند.
در نتیجه، دانشجو بدون نیاز به کارت فیزیکی احراز هویت شده و دریافت غذا به صورت خودکار در سامانه ثبت میشود.
بر اساس نتایج این طرح، زمان توقف و انتظار دانشجویان در صف توزیع غذا حدود ۷۰ درصد کاهش یافته و احراز هویت هر دانشجو در کمتر از نیم ثانیه انجام میشود.
حذف مشکلات ناشی از فراموشی، مفقودی یا خرابی کارت، کاهش خطاهای انسانی، جلوگیری از سوءاستفادههای مرتبط با کارت فیزیکی و دسترسی لحظهای به آمار واقعی دریافت غذا، از دیگر نتایج این اقدام است.
دادههای دقیقتر حاصل از این سامانه همچنین امکان برنامهریزی بهتر برای میزان پخت و کاهش پخت مازاد و ضایعات غذایی را فراهم کرده است.
دانشگاه علوم پزشکی ایلام؛ از مدیریت منابع تا خلق ظرفیت
مجموع این تجربهها یک پیام مشترک دارد؛ محدودیت منابع الزاماً به معنای محدودیت در خدمترسانی نیست.
دانشگاه علوم پزشکی ایلام در این مسیر تلاش کرده است با تغییر رویکرد مدیریتی، ظرفیتهایی را که پیش از این کمتر مورد استفاده قرار میگرفتند، وارد چرخه توسعه کند؛ از اعتبارات کمیتههای برنامهریزی شهرستانها و مشارکت فرمانداران در پروژههای عمرانی گرفته تا ظرفیت بخش خصوصی برای اسکان دانشجویان و فناوری تشخیص چهره برای مدیریت هوشمند خدمات.
از سوی دیگر، در حوزه آموزش نیز به جای توقف فعالیتها در شرایط بحران، بر انعطافپذیری، تداوم آموزش و حفظ آموزش بالینی تأکید شده است.
این تجربهها نشان میدهد مسیر توسعه دانشگاه علوم پزشکی ایلام صرفاً از افزایش بودجه و ساخت ساختمان نمیگذرد؛ بلکه نوآوری در مدیریت، مشارکتسازی، استفاده از فناوری و فعالکردن ظرفیتهای خارج از دانشگاه میتواند بخشی از گرههای موجود را باز کند.
تداوم این رویکرد و حمایت از ایدههای نوآورانه مدیران و کارشناسان میتواند تجربیات موفق امروز را به الگوهای پایدار فردا تبدیل کند؛ الگویی که در صورت استمرار، ظرفیت آن را دارد که دانشگاه علوم پزشکی ایلام را در حوزه مدیریت منابع، توسعه زیرساخت، تابآوری آموزشی و هوشمندسازی خدمات دانشگاهی به یکی از مجموعههای پیشرو در میان دانشگاههای علوم پزشکی کشور تبدیل کند.